Burnout και μυοσκελετικοί πόνοι στον κομμωτή: πρόληψη στην καθημερινή δουλειά

Γιατί ο κομμωτής κινδυνεύει περισσότερο από άλλους επαγγελματίες;

Σύμφωνα με το OSHwiki του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), σχεδόν το 40% των κομμωτών αναφέρει μυοσκελετικές ενοχλήσεις. Αυτό είναι πενταπλάσιο από τον μέσο όρο όλων των κλάδων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί την κομμωτική το επάγγελμα με τον υψηλότερο κίνδυνο για επαγγελματικές δερματοπάθειες.

Σε ορισμένες χώρες, έως και το 70% των κομμωτών έχει κάποια στιγμή βλάβη του δέρματος από τη δουλειά, όπως δερματίτιδα. Ένα discussion paper του EU-OSHA (2019) καταγράφει ότι το κούρεμα περιλαμβάνει σκυμμένη σπονδυλική στήλη για το 66% του χρόνου. Επίσης, το πιστολάκι και το κούρεμα μπορούν να καλύπτουν έως το 82% της εργάσιμης μέρας.

Το 2016, οι Ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι του κλάδου (UNI Europa Hair & Beauty και Coiffure EU) υπέγραψαν ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια στην κομμωτική. Καλύπτει προστασία του δέρματος, πρόληψη αλλεργιών, μυοσκελετικά, οργάνωση εργασίας και ψυχική υγεία.

Πώς ρυθμίζεις τη θέση εργασίας σου;

Ο καναδικός οργανισμός CCOHS δίνει απλές οδηγίες για κομμωτήρια. Οι περισσότερες εφαρμόζονται από αύριο το πρωί: • Καρέκλα πελάτη: ρύθμισέ την σε κάθε πελάτη, ώστε να δουλεύεις χωρίς να σκύβεις ή να σηκώνεις τους ώμους. • Χέρια: απόφυγε να κρατάς τα χέρια πάνω από το ύψος των ώμων για πολλή ώρα. • Σκαμπό: για χαμηλά σημεία ή κοντά μαλλιά, κάθισε σε ρυθμιζόμενο σκαμπό αντί να σκύβεις. • Τρόλεϊ και εργαλεία: όλα σε απόσταση χεριού, χωρίς τέντωμα ή στρίψιμο του κορμού. • Στάση: άλλαζε συχνά το βάρος από το ένα πόδι στο άλλο. • Δάπεδο: χρησιμοποίησε αντικοπωτικό χαλάκι (anti-fatigue mat) στη θέση εργασίας.

Μια πρακτική συνήθεια: γύρνα την καρέκλα και περπάτα γύρω από τον πελάτη, αντί να στρίβεις τον κορμό. Το ίδιο ισχύει στο λουτήρα, όπου η σωστή θέση του πελάτη γλιτώνει τη μέση σου.

Ψαλίδια, πιστολάκι και παπούτσια: τι αλλάζει στην πράξη;

Το discussion paper του EU-OSHA σημειώνει ότι στο κούρεμα ο καρπός μένει σε μη ουδέτερη θέση, κρατώντας ψαλίδι και χτένα μαζί. Το στέγνωμα με βούρτσα περιλαμβάνει υψηλή επαναληπτικότητα και στατική καταπόνηση των μυών.

Τι μπορείς να κάνεις: 1. Ψαλίδι: διάλεξε μέγεθος και λαβή που ταιριάζουν στο χέρι σου, και κράτα το ακονισμένο. Το στομωμένο ψαλίδι ζητά περισσότερη δύναμη. 2. Πιστολάκι: προτίμησε ελαφρύ και ισορροπημένο εργαλείο, και κράτα τον αγκώνα κοντά στο σώμα όσο γίνεται. 3. Εναλλαγή: μην κάνεις όλα τα στεγνώματα της μέρας μαζί· εναλλάσσε με διαφορετικές εργασίες. 4. Παπούτσια: ο CCOHS συστήνει υποδήματα που στηρίζουν το πόδι. Στην πράξη, κλειστά, σταθερά, με αντιολισθητική σόλα και όχι ψηλό τακούνι.

Το ίδιο έγγραφο σημειώνει ότι η τεκμηρίωση για τα προγράμματα ασκήσεων είναι ακόμη περιορισμένη. Οι διατάσεις βοηθούν πολλούς, αλλά δεν αντικαθιστούν τη σωστή ρύθμιση της θέσης εργασίας.

Πόσα διαλείμματα χρειάζονται;

Σύμφωνα με το EU-OSHA discussion paper, τα φορτία στην κομμωτική ξεπερνούν συχνά τα όρια αντοχής και τα τακτικά διαλείμματα σπάνια τηρούνται. Ο CCOHS προτείνει τακτικά διαλείμματα για διάταση και αλλαγή στάσης, καθώς και εναλλαγή εργασιών.

Δεν υπάρχει μαγικός αριθμός που να ταιριάζει σε κάθε σαλόνι. Ένας ρεαλιστικός κανόνας είναι μερικά λεπτά κίνησης ανάμεσα στους πελάτες, όχι μόνο ένα μεγάλο διάλειμμα. Στο πρόγραμμα ραντεβού, άφησε περιθώριο ανάμεσα σε απαιτητικές υπηρεσίες, όπως δύο μεγάλα στεγνώματα.

Ενυδάτωση, ένα κανονικό γεύμα και λίγα βήματα έξω από το σαλόνι μετρούν επίσης. Δεν είναι πολυτέλεια· είναι εξοπλισμός εργασίας.

Πώς προστατεύεις τα χέρια από τη δερματίτιδα;

Το βρετανικό HSE εξηγεί ότι η ερεθιστική δερματίτιδα αναπτύσσεται συχνά σταδιακά, από συχνή εργασία με νερό (wet work) ή ήπια χημικά όπως το σαμπουάν. Η αλλεργική δερματίτιδα μπορεί να εμφανιστεί γρήγορα ή μετά από χρόνια και, όταν εγκατασταθεί, διαρκεί για όλη τη ζωή.

Βασικές οδηγίες από HSE και NHS: • Γάντια μιας χρήσης, λεία, χωρίς latex, που εφαρμόζουν σφιχτά. Τα νιτριλίου ή βινυλίου είναι κατάλληλες εναλλακτικές. • Φορέστε τα στην ανάμειξη και εφαρμογή χρώματος, στη ντεκαπάζ, στην περμανάντ, στο λούσιμο, στο ξέβγαλμα χημικών και στον καθαρισμό. • Τα γάντια μιας χρήσης πετιούνται μετά από κάθε χρήση και δεν ξαναπλένονται. • Μακρύτερο γάντι προστατεύει και τους καρπούς από νερό και πιτσιλιές. • Ξεπλύνετε αμέσως τα χημικά από τα χέρια και στεγνώστε τα με πετσέτα. • Ενυδατική κρέμα στην αρχή της μέρας, στα διαλείμματα, στο τέλος και πριν τον ύπνο, και ανάμεσα στα δάχτυλα.

Το ξηρό, σκασμένο δέρμα μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι δερματίτιδας και δεν πρέπει απλώς να το ανέχεστε. Ελέγχετε τα χέρια σας τακτικά.

Ποια είναι τα σημάδια του burnout;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει το burnout στο ICD-11 ως σύνδρομο που προκύπτει από χρόνιο εργασιακό στρες που δεν έχει διαχειριστεί επιτυχώς. Δεν το κατατάσσει ως ασθένεια, αλλά ως «επαγγελματικό φαινόμενο».

Τρία χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τον ΠΟΥ: 1. Αίσθηση εξάντλησης ή έλλειψης ενέργειας. 2. Αυξημένη απόσταση από τη δουλειά ή αρνητισμός και κυνισμός γι' αυτήν. 3. Μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα.

Στο κομμωτήριο αυτό φαίνεται καθημερινά. Η συμβουλή με τον πελάτη γίνεται βιαστική, το χαμόγελο κουρασμένο, και κάθε ακύρωση μοιάζει ανακούφιση. Συνεχόμενες μέρες χωρίς ρεπό, ατελείωτα μηνύματα κρατήσεων το βράδυ και δύσκολοι πελάτες χωρίς στήριξη από την ομάδα επιβαρύνουν την κατάσταση.

Τι βοηθά: σαφές ωράριο, ρεπό που τηρείται, όρια στην επικοινωνία εκτός ωραρίου, και μια ομάδα που μοιράζεται τα δύσκολα ραντεβού. Αν είστε ιδιοκτήτης, το πρόγραμμα της ομάδας είναι εργαλείο πρόληψης, όχι μόνο εργαλείο τζίρου.

Πότε πρέπει να πάω σε γιατρό;

Το NHS συστήνει επίσκεψη σε γιατρό για συμπτώματα δερματίτιδας εξ επαφής που επιμένουν, επανέρχονται ή είναι έντονα. Η αλλεργική δερματίτιδα διαγιγνώσκεται με δοκιμασίες επιθέματος (patch test) σε εξειδικευμένο κέντρο, οπότε ζητήστε παραπομπή σε δερματολόγο.

Για τον πόνο στη μέση, το NHS προτείνει γιατρό όταν: • δεν βελτιώνεται μετά από μερικές εβδομάδες φροντίδας στο σπίτι, • σας εμποδίζει στις καθημερινές δραστηριότητες, • δεν βελτιώνεται με ξεκούραση ή χειροτερεύει τη νύχτα, • προέρχεται από το πάνω μέρος της πλάτης, ανάμεσα στις ωμοπλάτες.

Άμεση ιατρική βοήθεια χρειάζεται αν ο πόνος συνοδεύεται από μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αδυναμία και στα δύο πόδια, αλλαγές στην ούρηση ή στις κενώσεις, ή πόνο στο στήθος. Για επίμονη εξάντληση, αϋπνία ή μελαγχολία, μιλήστε με τον προσωπικό σας γιατρό ή με ειδικό ψυχικής υγείας.